خانواده به عنوان بنیادیترین نهاد اجتماعی، نقشی اساسی در شکلگیری شخصیت افراد و بنیانهای جامعه ایفا میکند. حمایت از حقوق اعضای خانواده و حلوفصل مؤثر اختلافات خانوادگی، نهتنها به تحکیم بنیان خانواده، بلکه به تحقق عدالت اجتماعی و صلح پایدار کمک میکند. در نظام حقوقی ایران، داوری و میانجیگری به عنوان ابزارهایی برای حلوفصل اختلافات خانوادگی مورد توجه قرار گرفتهاند. این پژوهش با هدف بررسی جایگاه داوری در حقوق خانواده ایران، کارکردهای میانجیگری در حل اختلافات زوجین و ضرورت بازطراحی این نهادها با تأکید بر اصلاح فرآیندهای موجود و ارائه الگویی کارآمد انجام شده است. بررسیها نشان میدهد که با وجود ظرفیتهای قانونی موجود، اجرای داوری و میانجیگری در دعاوی خانوادگی با چالشهایی همچون عدم انسجام در رویههای اجرایی، ضعف در نظارت و کمبود متخصصان در این حوزه مواجه است. اصلاح ساختارهای قانونی و اجرایی، تقویت صلاحیت داوران و میانجیگران و بهرهگیری از الگوهای موفق بینالمللی میتواند به کارآمدتر شدن این نهادها در حل اختلافات خانوادگی منجر شود.